حسین میرافضلی، کارشناس انرژی در یادداشتی نوشت: “چین با ۱۱ میلیون بشکه در روز اصلیترین واردکننده نفت جهان است پس از آن آمریکا با ۶ میلیون بشکه، هند ۵ میلیون بشکه، کره حنوبی ۲.۵ میلیون بشکه، ژاپن ۲ میلیون بشکه و اتحادیه اروپا ۶ میلیون بشکه قرار دارد.
این کشورها با تمام توان در حال جایگزینی نفت با سایر انرژی ها هستند و چین و اتحادیه اروپا پیشتاز این جایگزینی هستند. انرژی خورشیدی، بادی، ذغال سنگ، نیروگاههای تلمبهای ذخیرهای و باتریهای ذخیره برق و برقیسازی حمل و نقل و سایر حوزه پها از جمله اهرامهای مهم جهت جایگزینی برق بهجای نفت است. در این یادداشت برخی اقدامات اجرا شده در چین مورد بررسی قرار میگیرد.
میزان تقاضای جهانی نفت خام در سال ۲۰۵۰ تحت سناریوی انتشار صفر کربن براساس گزارش ۲۰۲۴ آژانس حدود ۲۵ میلیون بشکه در روز پیشبینی شده است
همچنین میزان تقاضای جهانی نفت خام تحت سناریوی اعلامی کشورها براساس گزارش سال ۲۰۱۸ حدود ۱۰۵ میلیون بشکه در سال ۲۰۴۰ پیش بینی شده بود اما براساس گزارش سال ۲۰۲۴ میزان تقاضا تحت سناریوی اعلامی حدود ۷۰ میلیون بشکه برآورد شده است.
چین روزانه ۴ میلیون بشکه نفت تولید و ۱۱ میلیون بشکه وارد میکند. طی ده سال آینده چین اقدامات زیر را که سالهاست آغاز کرده جهت توقف کامل واردات نفت تکمیل میکند:
۱- تامین حداقل ۴۰ تا ۵۰ درصد برق مورد نیاز از نیروگاههای خورشیدی و بادی و تلمبهای ذخیرهای(چین در حال احداث ۲۰۰ گیگاوات نیروگاه تلمبهای ذخیرهای برای پیک سایی ساعات اوج مصرف است.)
۲- تامین ۱۵ درصد برق مورد نیاز از نسل جدید نیروگاههای هستهای از جمله نیروگاههایی با سوخت توریم.
۳- تامین حدود ۳۰ درصد برق مورد نیاز از نیروگاههای زغال سنگ نسل جدید به کمترین آلایندگی(نیروگاههای زغال سنگ به مرور از تولید ۲۴ ساعته به تولید در شب تغییر کاربرد خواهند یافت در طول روز با حدود ۳۰درصد بار روشن هستند و در ساعات اوج مصرف با تمام توان تولید خواهند کرد. )
۴- تامین مابقی نیاز از طریق نیروگاههای آبی و ..
۵- برقیسازی حداقل ۸۰ درصد حمل و نقل جادهای و ریلی
۶- تولید حدود ۵۰ میلیون تن هیدروژن جهت استفاده در صنعت به عنوان خوراک و سوخت( با ترکیب هیدروژن و co2 متانول تولید میکنند و متانول پایه تولید انواع محصولات پلیمری خواهد شد.) اکسیژن حاصل از الکترولیز آب بجای هوا وارد کورهها و نیروگاههای زغال سنگ خواهد شد و co2 با خلوص بالای دودکشها ماده اولیه تولید متانول خواهد بود.
طی کمتر از دو دهه آینده نفت دیگر یک کالای استراتژیک نخواهد بود و سهم اندکی از اقتصاد جهان به نفت اختصاص خواهد یافت. سایر انرژیها جایگزین نفت میشوند. در حال حاضی ۸۰ درصد نفت جهان به بنزین و گازوئیل تبدیل و عمدتا در حوزه حمل و نقل استفاده میشوند با برقی شدن حمل و نقل جایگاه نفت به مرور کاهش مییابد ونقش آن در زندگی بشر بسیار کم رنگ خواهد شد.
در حال حاضر برق سبز چین به یکسوم کل مصرف برق رسید برق سبز چین در دوره برنامه پنجساله چهاردهم (۲۰۲۱–۲۰۲۵) به یکسوم کل مصرف برق این کشور رسید.برق سبز چین از منابع انرژی تجدیدپذیر مانند انرژی بادی، خورشیدی و زیستتوده (بیومس) تولید میشود.
طبق دادههای اداره ملی انرژی چین (NEA)، در فاصله سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵، سهم ظرفیت نصبشده تولید برق تجدیدپذیر از ۴۰ درصد به حدود ۶۰ درصد افزایش یافته است؛ در این میان، انرژی بادی و فتوولتائیک (خورشیدی) نقش محوری در این گذار انرژی ایفا کردهاند.ظرفیت نصبشده کل انرژی بادی و خورشیدی چین از ۵۳۰ میلیون کیلووات در سال ۲۰۲۰ به ۱.۶۸ میلیارد کیلووات تا پایان ژوئیه ۲۰۲۵ افزایش یافته است؛ رقمی که نشاندهنده نرخ رشد متوسط سالانه ۲۸ درصدی است.سهم تولید برق بادی و خورشیدی از کل مصرف برق نیز از ۹.۷ درصد در سال ۲۰۲۰ به ۱۸.۶ درصد در سال ۲۰۲۴ رسیده و بهطور متوسط هر سال بیش از ۲ واحد درصد افزایش داشته است.
بر اساس آمار اداره ملی انرژی چین، این کشور در سه فصل نخست سال جاری، ۳۱۰ گیگاوات ظرفیت جدید انرژیهای تجدیدپذیر به شبکه خود افزود؛ رقمی که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۴۷.۷ درصد رشد داشته و ۸۴.۴ درصد از کل ظرفیتهای جدید تولید برق نصبشده در کشور را شامل میشود. این پیشرفت فراتر از رهبری اقلیمی یا صرفاً افزایش ظرفیت است؛ بلکه بیانگر بازسازی همهجانبه نظام انرژی است.
چین در حال جایگزین کردن نظم سوختهای فسیلی قرن بیستم با یک «نظم الکترو-صنعتی» قرن بیستویکمی است؛ نظمی که در آن قدرت نه در کنترل نفت و گاز، بلکه در دست کسانی است که شبکههای برق، باتریها و مواد معدنی را مدیریت میکنند.
نخستین توربین گازی هیدروژنی خالص جهان با توان ۳۰ مگاوات که بهطور کاملا بومی در چین توسعه یافته است، در شهر اوردوس واقع در منطقه خودمختار مغولستان داخلی وارد مدار بهرهبرداری شد. واحد موسوم به ژوپیتر-۱ موفق شده است با استفاده از هیدروژن صددرصد خالص برق تولید کند و در طول بهرهبرداری، عملکردی پایدار و ایمن داشته باشد. با راهاندازی این واحد، پروژه ۳۰ مگاواتی «برق–هیدروژن–برق» عملاً از مرحله طراحی و آزمایش عبور کرده و به فاز اجرای عملیاتی رسیده است. در این پروژه، تولید برق بادی و خورشیدی با فرایند الکترولیز آب برای تولید هیدروژن تلفیق شده و الگویی شکل گرفته است که در آن برق تجدیدپذیر به هیدروژن سبز تبدیل میشود و سپس هیدروژن بهعنوان حامل انرژی، دوباره به برق بازمیگردد.
چین در حال سرمایه گذاری بسیار گسترده در حوزه باتری های ذخیره برق است و به پیشرفت های شگرفی دست یافته است باتری های پایه سدیم- یونی و باتری های «باتری جریان تمام-آهنی» و سایر باتری ها در کنار باتری های لیتیومی، با این وجود چین حدود ۶۰ گیگاوات باتری های آبی(نیروگاه های تلمبه ای – ذخیره ای) احداث نموده و طی ۲۰ سال آینده بیش از ۲۰۰ هزار مگاوات نیروگاه تلمبه ای ذخیره ای جدید احداث می نماید. این نیروگاه ها با استفاده از برق خورشیدی آب را از مخزن پائین کوه با مخزن بالا پمپ می کنند و در ساعات اوج مصرف با رها سازی آب میزان بسیار زیادی برق تولید می نمایند.
برقی شدن کامیونهای چینی و کاهش مصرف سوخت در بخش حملونقل جادهایبرآوردهای جدید حاکی از آن است که کامیونها در چین به طور کامل برقی خواهند شد، انتقالی که میتواند مصرف نفت حملونقل جادهای این کشور را نصف کند.عامل هزینه، مهمترین دلیل پذیرش کامیونهای برقی سنگین است. این کامیونها برای حمل بارهای عظیم، یدککشی و جابهجایی تجهیزات یا مواد خام طراحی شدهاند.
هزینههای بسیار پایینتر حملونقل، نفوذ این کامیونها در بازار را به نقطهای حتی تا نزدیک ۱۰۰ درصد خواهد رساند و جای کمی برای کامیونهای دیزلی باقی خواهد ماند.از آنجایی که کامیونهای سنگین سهم قابل توجهی از مصرف نفت خام و گازوئیل چین را تشکیل میدهند، روی آوردن از دیزل سنتی به نیروی برق، بهطور گسترده به عنوان اهرمی حیاتی برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای و پیشبرد گذار به انرژی پاک در چین در نظر گرفته میشود.
