ابهام در صورتهای مالی و آمار تسهیلاتی بانک پارسیان، حالا به یکی از پرسشهای جدی سهامداران این بانک خصوصی تبدیل شده است؛ بانکی که سال گذشته را نه با جهش سودآوری، بلکه با افت محسوس سود خالص پشت سر گذاشت.
بررسی صورتهای مالی حسابرسیشده بانک پارسیان نشان میدهد سود خالص این بانک در پایان سال گذشته با کاهش حدود ۲۰ درصدی همراه بوده؛ شاخصی که برای سهامداران، بهویژه در شرایط تورمی اقتصاد ایران، علامت چندان مطلوبی نیست.
مسئله فقط کاهش سود نیست. آنچه تصویر مالی پارسیان را نگرانکنندهتر میکند، ترکیب تسهیلات کلان، بدهکاران بزرگ و حجم مطالباتی است که یا غیرجاری شدهاند یا در طبقه مشکوکالوصول قرار گرفتهاند.
ده ها هزار میلیارد بدهی روی میز بانک پارسیان
به گونه ای که طبق تازهترین آمار منتشرشده از سوی بانک مرکزی، بانک پارسیان تا پایان خرداد امسال بیش از ۱۹۱ هزار میلیارد تومان تسهیلات خالص پرداخت کرده است. از این رقم بزرگ، بیش از ۳۴ هزار میلیارد تومان به عنوان بدهی غیرجاری ثبت شده؛ عددی که بهتنهایی از سرمایه ثبتی بانک، یعنی حدود ۳۱ هزار میلیارد تومان طبق اطلاعات کدال، بزرگتر است.
همین مقایسه ساده یک پیام روشن برای سهامداران دارد: وقتی حجم بدهیهای غیرجاری از سرمایه ثبتی بانک عبور میکند، موضوع دیگر فقط یک نسبت حسابداری نیست؛ پای کیفیت داراییها، توان وصول مطالبات، کفایت ذخایر، مدیریت ریسک اعتباری و در نهایت امنیت سودآوری آینده بانک در میان است.
مشکوک الوصول های بانک پارسیان سنگین تر شد!
نقطه حساستر اما در بخش مطالبات مشکوکالوصول دیده میشود. بر اساس اطلاعات منتشرشده، بیش از ۹۰ هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان بدهی مشکوکالوصول در بانک پارسیان ثبت شده است؛ رقمی که نسبت به پایان سال قبل حدود ۱۸ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان افزایش نشان میدهد. به بیان سادهتر، پرونده مطالبات پرریسک و مشکوک الوصول بانک پارسیان نهتنها در سال جاری جمعوجورتر نشده، بلکه بیش از ۱۸ همت سنگینتر شده است.
مطالبه مشکوکالوصول در ادبیات بانکی، طلبی است که بازپرداخت آن با تأخیر طولانی یا تردید جدی مواجه شده است. معمولاً وقتی از سررسید یا قطع پرداخت اقساط مدت قابل توجهی میگذرد، بانک ناچار است آن طلب را در طبقهای پرریسکتر قرار دهد. البته این به معنای سوخت کامل منابع نیست. بانک ممکن است از مسیر وثیقه، توافق با بدهکار، بازسازی بدهی، فروش دارایی یا پیگیری قضایی بخشی از طلب را وصول کند. اما همین طبقهبندی یک واقعیت مهم را نیز نشان میدهد: بازگشت این منابع دیگر روندی عادی، سریع و قابل اتکا ندارد.
بنابراین پرسش اصلی این نیست که آیا ۹۰ همت مطالبه مشکوکالوصول بانک پارسیان «کاملاً سوخته» یا «کاملاً قابل وصول» است، بلکه پرسش واقعی و مهمتر این است که مدیریت بانک پارسیان در برابر این حجم از ریسک چه میزان ذخیره گرفته است؟ سهامدار میخواهد بداند پشت این عدد، چه کیفیتی از دارایی، چه سطحی از ریسک و چه امید واقعی برای وصول وجود دارد؟ مدیریت بانک برای کنترل رشد مطالبات مشکوکالوصول و کاهش بدهیهای غیرجاری چه برنامه مشخصی دارد؟
از سوی دیگر باید در نظر داشت که مطالبات مشکوکالوصول معمولاً بخشی از مطالبات غیرجاری محسوب میشوند، نه عددی مستقل که بتوان بدون توضیح روش محاسبه، آن را کنار بدهی غیرجاری گذاشت یا با آن جمع کرد. وقتی در یک بخش از ۳۴ همت بدهی غیرجاری سخن گفته میشود و در بخش دیگر عدد ۹۰.۷ همت مشکوکالوصول ثبت شده، باید دقیقاً روشن شود دامنه هر عدد چیست. آیا یکی فقط اصل تسهیلات را نشان میدهد و دیگری اصل، سود و وجه التزام را هم شامل میشود؟ آیا ارقام از جداول متفاوت با تعاریف حسابداری جداگانه استخراج شدهاند؟ آیا مربوط به کل پرتفوی تسهیلاتیاند یا بخشی از بدهکاران کلان؟ بنابراین، همین احتمالات نشان میدهند انتشار عدد بدون شرح روش محاسبه، شفافیت کامل محسوب نمیشود.
در نهایت، مسئله بانک پارسیان فقط یک عدد بزرگ در صورتهای مالی و بدهی ها نیست؛ مسئله اعتماد است. بانکی که سرمایه ثبتی آن حدود ۳۱ همت است، اما با ارقامی بسیار بزرگتر در بخش مطالبات پرریسک مواجه میشود، باید با جزئیات بیشتری به سهامداران و افکار عمومی توضیح دهد. شفافیت در اینجا یعنی اعلام ترکیب بدهکاران، وضعیت وثایق، میزان ذخیره، روند وصول و برنامه اصلاح پرتفوی اعتباری.
بنابراین تا پیش از این شفافسازی، کاهش سود و رشد هزاران میلیاردی مطالبات مشکوکالوصول بانک پارسیان فقط یک خبر مالی نیست؛ یک هشدار جدی برای سهامدارانی است که میخواهند بدانند سود آینده بانک، روی داراییهای قابل وصول بنا شده یا روی اعدادی که هنوز سرنوشت واقعی آنها روشن نیست.
